پیش‌بینی گزارش‌های جهانی حاکی از آن است که صنعت مالی اسلامی در جهان طی سال‌های 2024-2025 رشد خواهد نمود و کل دارایی‌های این صنعت، شاهد رشدی تک‌رقمی به واسطه طرح‌های تنوع‌سازی اقتصادی[1] باشد.

پیش‌بینی می‌شود، انتشار صکوک[2] در سطح جهان طی سال 2024، بین 160 تا 170 میلیارد دلار خواهد بود که نشان‌دهنده یک سرعت ثابت از 168.4 میلیارد دلار در سال 2023 به 179.4 میلیارد دلار در سال 2022 است.

شرکت رتبه‌بندی اعتباری اس‌اندپی[3]، در آخرین تحلیل خود تاکید دارد که این صنعت طی سال‌های 2023 و 2022 به ترتیب 8 درصد و 8.2 درصد رشد داشته که ناشی از بهبود فزاینده دارایی‌های بانکی و صنعت صکوک است.

به گفته این شرکت مستقر در ایالات متحده، دارایی‌های بانکداری اسلامی در سال 2023، 56 درصد رشد داشت که با 72 درصد در سال 2022 قابل مقایسه است.

مؤسسات مالی حاضر در منطقه شورای همکاری خلیج [فارس][4]، 86 درصد از افزایش ذخایر را در سال 2023 به خود اختصاص دادند و عربستان سعودی با 56.7 درصد از راهکارهای مالی سررسید شده، سهم اصلی را به خود اختصاص داد.

انتظار می‌رود، اجرای چشم‌انداز 2030[5] و رشد وام‌های رهنی مسکن[6] و شرکتی، به حمایت از صنعت مالی اسلامی طی 12 تا 24 ماه آینده ادامه دهد. همچنین، در امارات متحده عربی به لطف عملکرد مطلوب بخش غیرنفتی، سهم قوی‌تری در سال 2023 مشاهده شد.

براساس این گزارش، در دیگر کشورها همچون ترکیه و اندونزی، رشد وجود داشت اما، با کاهش ارزش رینگیت و لیر، عملکرد این دو کشور تا حدودی تعدیل شد.

به گفته این شرکت رتبه‌بندی مستقر در ایالات متحده، انتشار این محصول بدهیِ[7] منطبق با شریعت در سال 2024 شروع شد و عربستان، به یکی از عوامل کلیدی این عملکرد تبدیل شد.

این گزارش می‌افزاید: «کاهش حجم انتشار در سال 2023، که عمدتاً ناشی از شرایط سخت‌تر نقدینگی در نظام بانکی عربستان و کاهش کسری مالی اندونزی بود، تا حدودی با افزایش انتشار صکوک به ارز خارجی، جبران شد.»

در ادامه گزارش آمده است: «بازار سال 2024، با یک پایه قوی آغاز شد و مجموع انتشار به 46.8 میلیارد دلار در 31 مارس 2024، در مقایسه با 38.2 میلیارد دلار در مدت مشابه سال 2023 رسید.»

این تحلیل نشان می‌دهد که بازار صکوک در کوتاه‌مدت به شتاب رشد خود ادامه خواهد داد، زیرا با توجه به برنامه‌های تحول اقتصادی در حال اجرا، به‌ویژه در کشورهایی مانند عربستان سعودی، نیازهای مالی در بازارهای اصلی مالی اسلامی، همچنان بالاست.

در گزارش اس.اند.پی آمده است: «انتظار داریم بازار صکوک، بخشی از این نیازها را برطرف سازد. به طور خاص، ما فرصت‌هایی را در فضای ساختارمند مالی می‌بینیم که بانک‌ها از بازار صکوک استفاده می‌کنند تا سرمایه جدید وارد دفاتر وام مسکن قابل‌توجه خود، نمایند.»

این گزارش تأکید دارد که تلاش برای دیجیتال‌سازی و طرح‌های پایداری، نتایج مختلفی در صنعت مالی اسلامی رقم زده است.

براساس گزارش اس.اند.پی، «در حالی که فرصت‌های مربوط به تأمین مالی پایدار با توجه به تمرکز صنعت در کشورهای صادرکننده نفت، قابل توجه است، پیشرفت در سطح جهان، نسبتاً کُند و محدود بوده است.»

با این حال، این گزارش خاطرنشان می‌کند که دیجیتال‌سازی، به بخش بانکیِ صنعت کمک کرده است.

در نهایت، این شرکت رتبه‌بندی نتیجه می‌گیرد که آینده مالی اسلامی «پایدار، مشارکتی و دیجیتالی» خواهد بود.

این گزارش می‌نویسد: «به لطف همسویی بین اصول شریعت، ارکان اصلی پایداری و ارزش پیشنهادی مالی اسلامی که ورای اهداف صرفاً مالی است» پایداری، بخش لاینفک این صنعت خواهد بود.

بر پایه این تحلیل، آینده مالی اسلامی مشارکتی است، زیرا ذینفعان نمی‌خواهند تعادل صنعت را مختل کنند و توسعه به‌دست‌آمده در 50 سال گذشته را پاک کنند.

این گزارش می‌افزاید، دیجیتال‌سازی بر امور مالی اسلامی طی سال‌های آتی تأثیر خواهد گذاشت، زیرا استفاده از فناوری‌های نوظهور می‌تواند به صنعت کمک کند تا کارایی خود را افزایش دهد و در نهایت ارزش پیشنهادی خود را برای سرمایه‌گذاران و ناشران [صکوک]، افزایش دهد.

در اوایل این ماه، گزارش دیگری که توسط شرکت رتبه‌بندی فیچ[8] منتشر شد، به این نکته اشاره دارد که صکوک معوق[9] در جهان با 10 درصد افزایش سالانه، به 867 میلیون دلار در پایان سه ماهه اول سال 2024 رسید.

این شرکت رتبه‌بندی، رشد محصول بدهی اسلامی مذکور را ناشی از نیازهای تامین مالی و تامین مالی مجدد و توسعه بازار سرمایه بدهی[10] در منطقه شورای همکاری خلیج فارس دانست.

با این حال، این گزارش می‌افزاید، الزامات جدید شرعی که می‌تواند ریسک اعتباری، عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیک و قیمت بالای نفت را تغییر دهد، همچنین قادر است، بر رشد بازار صکوک در سال جاری تأثیر بگذارد.