شرکت جهانی خدمات حرفه‌ای «ای.او.ان»[1]، که در زمینه راهکارهای ریسک، بازنشستگی و سلامت فعالیت می‌کند، اعلام کرده است که تداوم درگیری‌ها در خاورمیانه همچنان بازارهای بیمه، زنجیره‌های تأمین، ریسک‌های سیاسی و برنامه‌ریزی نیروی انسانی شرکت‌های فعال در عرصه بین‌المللی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در وبیناری که شرکت ای.او.ان در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۷ می ۲۰۲۶) با عنوان «درگیری در خاورمیانه: تحولات کلیدی و ملاحظات عملی» برگزار کرد، کارشناسان این شرکت به بررسی این موضوع پرداختند که سازمان‌ها چگونه خود را با افزایش عدم‌قطعیت و تغییر شرایط بازار سازگار می‌کنند.

جو پایزر[2]، مدیرعامل بخش سرمایه ریسک در شرکت ای.او.ان، اظهار داشت، ‌هم‌اکنون کسب‌وکارها در فضایی فعالیت می‌کنند که بی‌ثباتی در آن یک اختلال مقطعی نیست، بلکه به واقعیتی دائمی تبدیل شده است.

ریسک دیگر پدیده‌ای نیست که تنها هنگام وقوع یک رویداد معنا پیدا کند، بلکه به بخشی از شرایط ثابت و ماندگار فضای کسب‌وکار بدل شده است. نوسان نیز خطری دور از ذهن نیست که مدیران گه‌گاهی برای آن برنامه‌ریزی کنند؛ بلکه امروزه، حتی در دوره‌هایی که فضای خبری آرام‌تر به نظر می‌رسد، به یکی از فرض‌های اصلی هر نوع برنامه‌ریزی تبدیل شده است. به همین دلیل، حتی اگر از شدت درگیری کاسته شود، سازمان‌ها همچنان باید با سطح بالاتری از عدم‌قطعیت، هزینه‌های بیشترِ ناشی از اختلال و حاشیه خطای کم‌تر فعالیت کنند.

ریچارد واترر[3]، مدیر جهانی بخش مشاوره ریسک در شرکت ای.او.ان، تبیین کرد، پیامدهای بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی هم‌اکنون در زنجیره‌های تأمین جهانی و افزایش هزینه‌ها، قابل‌مشاهده است و تمرکز فعالیت‌ها در نقاط محدود نیز آسیب‌پذیری‌های بیشتری ایجاد کرده است.

در سطح جهانی، نخستین جایی که اثرات این شرایط نمایان شد، زنجیره‌های تأمین و هزینه‌ها بود. قابلیت اتکای تحویل[4] کاهش یافت، هزینه‌ها بالا رفت و استفاده از برخی مسیرها یا گزینه‌ها عملاً دشوارتر شد. بیشترین نقطه‌ضعف نیز از تمرکز ناشی می‌شود؛ تمرکزی که می‌تواند به یک مسیر واحد، یک تأمین‌کننده، یک محل عملیات یا حتی یک تصمیم‌گیرنده محدود باشد.

علی رضا، مدیر بخش مشاوره ریسک شرکت ای.او.ان در خاورمیانه، تشریح کرد، نااطمینانی‌های منطقه‌ای معمولاً پیش از آن‌که به کمبودهای گسترده در تأمین فیزیکی کالا منجر شوند، ابتدا بر تدارکات و حمل‌ونقل اثر می‌گذارند.

در شرایط فعلی خاورمیانه، نااطمینانی پیش از هر چیز در میزان قابلیت اتکای مسیرها، هزینه‌های حمل‌ونقل و حتی امکان‌پذیری جابه‌جایی کالا خود را نشان می‌دهد. مسیرهای ترانزیتی و محدودیت‌های ناشی از ریسک می‌توانند به‌سرعت تغییر کنند و همین امر، پیش از آن‌که وقفه‌ای در تأمین فیزیکی کالا ایجاد شود، بر تحویل محموله‌ها و حاشیه سود شرکت‌ها اثر می‌گذارد. معمولاً نخستین پیامدهای این وضعیت در سطح خدمات، حاشیه سود و جریان نقدی نمایان می‌شود.

از منظر نیروی کار، شرکت ای.او.ان بر این نکته تأکید دارد که تنش‌های ژئوپلیتیکی بیش از پیش به یکی از چالش‌های حوزه نیروی انسانی و مخاطرات عملیاتی برای کارفرمایان بدل شده است. پل زغبی[5]، مدیر راهکارهای استعدادیابی شرکت ای.او.ان در خاورمیانه، معتقد است سازمان‌ها به‌خوبی دریافته‌اند که آسیب‌پذیری نیروی کار می‌تواند به‌سرعت به اختلالات گسترده‌تر در کسب‌وکار منجر شود.

هنگامی‌که ریسک‌های ژئوپلیتیکی شدت می‌گیرند، معمولاً نخستین خطری که عینیت پیدا می‌کند و سریع‌ترین عاملی که می‌تواند به پیامدهای عملیاتی سرایت کند، میزان درمعرض‌بودن نیروی کار است. برای رهبران ارشد، تحول اساسی این است که دریابند ریسک نیروی انسانی دیگر یک مسئله درجه‌دو در حوزه منابع انسانی نیست؛ بلکه به یک ریسک عملیاتی، اعتباری و حتی بیمه‌پذیر تبدیل شده است.

ای.او.ان همچنین اشاره می‌کند که شرکت‌های بیمه در نحوه تخصیص ظرفیت خود در سراسر منطقه محتاط‌تر و گزینشی‌تر عمل می‌کنند. سینتیا بوریج، مدیر ارشد کارگزاری ریسک‌های تجاری ای.او.ان، می‌گوید رفتار بیمه‌گران حتی پیش از وقوع هرگونه خسارت مستقیم نیز در حال تغییر است.

تونی دی[6]، مدیر بخش مدیریت بحران شرکت ای.او.ان، خاطرنشان کرد، بیمه‌گران در حال بازنگری در میزان ریسکی[7] هستند که تمایل دارند در بازار خاورمیانه بپذیرند. او می‌گوید: «بزرگ‌ترین تغییر این است که بیمه‌گران ناچار شده‌اند ساختار مدیریت سقف تعهدات[8] خود در خاورمیانه را به‌طور اساسی بازنگری کنند. در نتیجه، شاهد کاهش چشم‌گیر ظرفیت‌های تخصیصی هستیم؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از کسب‌وکارها برای تمدید پوشش‌های بیمه‌ای خود با همان سقف‌های قبلی[9]، با دشواری جدی روبه‌رو شوند.»

به گفته متخصصان حمل‌ونقل و تدارکات ای.او.ان، همزمان با تشدید نگرانی‌ها در مورد بروز اختلالات، ارزیابان ریسک توجه دقیق‌تری را معطوف به ریسک‌های مرتبط با محموله‌ها کرده‌اند.

فیل اسمیج[10]، مدیر جهانی بخش تخصص‌های صنعتی در حوزه حمل‌ونقل و تدارکات ای.او.ان، افزود: «محموله‌ها بیش از گذشته در معرض ریسک‌های تأخیر، انباشت و آسیب هنگام جابه‌جایی قرار گرفته‌اند، حتی در مواردی که هنوز سابقه خسارت ثبت نشده است. هم‌اکنون، ارزیابان ریسک با دقت بیشتری به ارزش محموله‌هایِ در حال انتقال، مدت توقف در بنادر یا مراکز موقت و میزان تجمیع کالا ــ که پیش‌تر چندان مشهود نبود ــ توجه می‌کنند.

اندرو گرین[11]، مدیر جهانی بخش رسیدگی به خسارت در ای.او.ان، نیز افزود، کسب‌وکارها باید انتظار داشته باشند شرکت‌های بیمه در فرایند رسیدگی به خسارت، تأکید بیشتری بر مستندسازی و الزامات حاکمیتی داشته باشند. او می‌گوید: «در حوزه خسارت، بیمه‌گران بیش از گذشته انتظار دارند اسناد و سوابق هم‌زمان تهیه شده باشند؛ از جمله ثبت تصمیمات، ارزیابی‌های امنیتی و اقدامات مربوط به نیروی کار. مستندسازی حاکمیتی[12] صرفاً یک الزام نظری نیست؛ بلکه نقش سند و مدرک را دارد. همین موضوع نشان می‌دهد چرا دستورالعمل‌های مدیریت بحران و چارچوب‌های سطح‌بندی و ارجاع، فراتر از نقش عملیاتی خود اهمیت دارند ــ زیرا مستقیماً بر نتیجه‌ رسیدگی به خسارت اثر می‌گذارند.