تعریف: کلوز پرداخت خسارت، بندی در بیمه‌نامه است که شرکت بیمه را ملزم می‌سازد، وجه خسارت را به شخصی غیر از بیمه‌گزار پرداخت کند.

کلوز پرداخت خسارت[1] چیست؟

در قراردادهای بیمه، کلوز پرداخت خسارت، یک الحاقیه است که شرکت بیمه را موظف می‌کند در صورت وقوع خسارت، وجه آن را به یک شخص ثالث به‌جای ذی‌نفعِ[2] نام‌برده در بیمه‌نامه، پرداخت کند. این بند، حقوق دریافت‌کننده خسارت[3] را محدود می‌کند تا از حقوق تضمین‌شده برای بیمه‌گزار فراتر نرود. کلوز پرداخت خسارت را می‌توان کلوز دریافت‌کننده خسارت[4] نیز نامید.

نکات کلیدی

• کلوز پرداخت خسارت، بندی در قرارداد بیمه است که پرداخت‌ها را به شخصی غیر از ذی‌نفع بیمه‌گزار ممکن می‌سازد.

• دریافت‌کننده خسارت معمولاً به‌عنوان گیرنده ثبت می‌شود، زیرا دارای حق یا منافع واگذارشده در مالِ بیمه‌شده است.

• این کلوز اغلب برای حفاظت از وام‌دهندگانی استفاده می‌شود که ملکی را اجاره داده یا اعتبار مالی ارائه کرده‌اند.

• کلوز پرداخت خسارت معمولاً در قراردادهای بیمه اموال تجاری، خودرو و دریایی دیده می‌شود.

چگونگی عملکرد کلوز پرداخت خسارت

کلوز پرداخت خسارت مشخص می‌کند که شخص ثالثی، که به او دریافت‌کننده خسارت گفته می‌شود، اجازه دارد وجوه پرداختی بابت خسارت را دریافت کند. معمولاً دریافت‌کننده[5] خسارت، به‌عنوان گیرنده ثبت می‌شود، زیرا دارای حق یا منافع واگذارشده در مالِ بیمه‌شده است.

این کلوز اغلب با هدف حفاظت از وام‌دهندگانی استفاده می‌شود که ملکی را اجاره داده یا اعتبار مالی ارائه کرده‌اند. کلوز پرداخت خسارت به‌طور منظم در قراردادهای بیمه اموال تجاری ــ به‌ویژه برای اموال دارای تأمین مالی ــ وجود دارد، جایی که دارنده وام مسکن به‌عنوان دریافت‌کننده خسارت تعیین می‌شود. به دلیل وجود حق‌رهن[6] بر اموال، دریافت‌کننده خسارت را دارنده حق‌رهن[7] نیز می‌نامند.

مهم: دریافت‌کننده خسارت می‌تواند یک وام‌دهنده، اجاره‌دهنده، خریدار، صاحب ملک یا هر شخص دیگری باشد که در مالِ بیمه‌شده ذینفع است.

همچنین، کلوز‌های پرداخت خسارت به‌طور رایج در بیمه‌نامه‌های اشخاص و تجاری خودرو و قراردادهای بیمه دریایی وجود دارند.

نمونه کلوز پرداخت خسارت

هنگام تأمین مالی خرید یک خودرو، خریدار باید موافقت کند که بر روی مالِ تحت وثیقه، بیمه‌نامه داشته باشد. معمولاً مؤسسه مالی که وام را ارائه می‌دهد، درخواست تأیید پوشش بیمه‌ای می‌نماید و اصرار می‌ورزد که به‌عنوان دریافت‌کننده خسارت در بیمه‌نامه ثبت شود. عدم‌انجام این کار می‌تواند منجر به آن شود که وام‌دهنده، بیمه اجباری[8] را اعمال کند.

قراردادن وام‌دهنده به‌عنوان دریافت‌کننده خسارت، تضمین می‌کند که صرف‌نظر از زیان‌های احتمالی، غرامت آن پرداخت خواهد شد. به‌طور خلاصه، این بند اساساً به‌عنوان یک شبکه ایمن برای وام‌دهنده عمل می‌کند تا وام‌های پرداخت‌نشده کاهش یابد.

ازآنجاکه خریدار خودرو تنها مالک وثیقه نیست، چک‌های خسارت به نام راننده و وام‌دهنده ــ یا به صورت مستقیم به تعمیرگاه ــ صادر می‌شوند. در صورت از بین‌رفتن کامل خودرو، ابتدا وام‌دهنده خسارت خود را دریافت خواهد کرد.

الزامات کلوز پرداخت خسارت

قراردادهای بیمه، معمولاً مدت‌زمان مشخصی را برای فاصله بین وقوع خسارت و اعلام خسارت تعیین و آن را محدود می‌سازند. این محدودیت زمانی، بسته به نوع ریسک تحت پوشش متفاوت است، زیرا برخی خسارت‌ها مدت بیشتری طول می‌کشند تا توسعه پیدا کنند و اثرات آنها آشکار شود.

در صورت وقوع خسارت، معمولاً بیمه‌گزار موظف است درخواست خسارت را ثبت کند. اگر در مدت مقرر هیچ مدرکی از آسیب یا خسارت ارائه نشود، مسئولیت ثبت درخواست خسارت به دریافت‌کننده خسارت، منتقل می‌شود.

شرکت بیمه ممکن است پرداخت‌های جداگانه‌ای به بیمه‌گزار و دریافت‌کننده خسارت انجام دهد. زمانی که پرداخت به دریافت‌کننده خسارت، صورت گیرد، شرکت بیمه حق قانونی برای پیگیری و بازپس‌گیری وجوه از هر شخص ثالثی را که باعث ایجاد خسارت شده، به دست می‌آورد. به بیان دیگر، دریافت‌کننده خسارت به‌محض دریافت مبلغ از شرکت بیمه، حق خود را برای مطالبه خسارت از شخص ثالث از دست می‌دهد.

اگر بیمه‌گزار پس از پرداخت مبلغ به دریافت‌کننده خسارت، بیمه‌نامه را فسخ کند، دریافت‌کننده خسارت باید حق‌رهن را به شرکت بیمه واگذار کند تا با خسارت پرداخت‌شده برابر باشد.

ملاحظات ویژه

متن کلوز پرداخت خسارت معمولاً جزئیات موارد استثنا را بیان می‌کند که در آن‌ها نگرانی‌های دریافت‌کننده خسارت تحت پوشش قرار نمی‌گیرد. این موارد شامل کلاهبرداری، ارائه اطلاعات نادرست، یا اقدامات عمدی بیمه‌گزار مانند آسیب زدن یا نابود کردن عمدی اموال می‌شود.

همچنین، دریافت‌کننده خسارت ممکن است در صورتی که از تغییر مالکیت اموال (مانند یک خودرو) یا تشدید خطر آسیب یا خسارت آن آگاه باشد، پوشش خود را از دست بدهد. اگر دلیلی برای شرکت بیمه وجود داشته باشد که به موجب آن، پرداخت خسارت به بیمه‌گزار را رد کند، شرکت بیمه، هیچ تعهدی برای پرداخت به دریافت‌کننده خسارت نخواهد داشت.