صنعت بیمه جهان در میانه طوفانی از عدم‌قطعیت‌های ژئوپلیتیکی و نوسانات کلان‌اقتصادی، همچنان استحکام خود را حفظ کرده است؛ اما گزارش تازه‌ی انجمن بین‌المللی ناظران بیمه (IAIS) هشدار می‌دهد که این آرامش نسبی، نباید به معنای غفلت از ریسک‌های نوظهور باشد. درحالی‌که توانگری مالی بیمه‌گران در نیمه نخست ۲۰۲۶ باثبات گزارش شد، سایه ریسک‌های نوینی نظیر چالش‌های سایبری ناشی از هوش مصنوعی و پیچیدگی‌های مرتبط با تغییرات اقلیمی، زنگ خطری است که ناظران و مدیران ریسک را به بازنگری فوری در مدل‌های نظارتی و راهبردهای بیمه‌گری فرا می‌خواند.

مقدمه

این گزارش، حاصل ارزیابی‌های میانی انجمن بین‌المللی ناظران بیمه (IAIS)[1] از نبض بازار جهانی بیمه در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ است. این سند، نتایج اولیه «ارزیابی جهانی نظارت» (GME)[2] را پیش از انتشار نسخه جامع و نهایی گزارش بازار جهانی بیمه (GIMAR)[3] در پایان سال جاری میلادی ارائه می‌دهد. هدف از این گزارش، ارائه تصویری روشن از اثر روندهای کلان‌ مالی بر صنعت بیمه و پایش وضعیت توانگری، نقدینگی و سودآوری در سطح جهان است تا از طریق آن، هشدارهای لازم در خصوص ریسک‌های سیستمیک[4] و تحولات نوظهور به ذینفعان و نهادهای نظارتی منتقل شود.

نکات کلیدی

فضای اقتصاد کلان جهان در سال ۲۰۲۶ با غبار عدم‌قطعیت و نوسانات فزاینده همراه شده است. رشد اقتصاد جهانی کندتر از پیش‌بینی‌ها پیش می‌رود و ترکیبی از تورم کنترل‌شده، سیاست‌های حمایت‌گرایانه در تجارت و تنش‌های ژئوپلیتیکی، فضای عملیاتی پیچیده‌ای را برای مؤسسات مالی رقم زده است. با این وجود، صنعت بیمه در سال ۲۰۲۵ عملکرد قابل‌قبولی داشته است.

شاخص‌های مالی بیمه‌گران در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده ثبات نسبی است؛ به طوری که حاشیه توانگری[5] و بازده دارایی‌ها در سطوح پایدار حفظ شده‌اند. در بخش نقدینگی[6] نیز، بیمه‌گران با تکیه بر جریان‌های نقدی عملیاتی و بازآرایی سبد دارایی‌ها به سمت نقدشوندگی بالاتر، توانسته‌اند با موفقیت، تعهدات خود را ایفا کنند. با این حال، امتیاز شاخص ریسک سیستمیک، با رشد خفیفی همراه بوده است که عمدتاً ناشی از افزایش در دو حوزه «تصفیه دارایی‌ها»[7] و «ارتباطات متقابل»[8] میان نهادهای مالی است؛ موضوعی که نیازمند پایش مستمر از سوی نهادهای ناظر خواهد بود.

اهمیت و پیامدها

تحلیل‌های عمیق‌تر در ارزیابی امسال، بر چند محور راهبردی، تمرکز دارد که تأثیر مستقیمی بر آینده صنعت بیمه خواهند داشت:

• تکانه‌های کلان‌اقتصادی و ترازنامه بیمه‌گران عمر: بیمه‌گران عمر به دلیل ماهیت تعهدات بلندمدت خود، نسبت به شوک‌های اقتصادی بسیار حساس هستند. نوسانات نرخ بهره و عملکرد دارایی‌های سرمایه‌ای مستقیماً ترازنامه این شرکت‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و مدیریت این ریسک‌ها اکنون در صدر اولویت‌های نظارتی قرار گرفته است.

• تنش‌های ژئوپلیتیک و بیمه‌های غیرزندگی: بحران‌های ژئوپلیتیک و اختلالات در بازار انرژی، ریسک‌های بیمه‌گری[9] را به شکل بی‌سابقه‌ای در رشته‌های بیمه دریایی، هوانوردی و اعتبار تجاری افزایش داده است. تورم و افزایش بهای حامل‌های انرژی به طور مستقیم هزینه‌های خسارت را در بیمه‌های اتومبیل، اموال و مسئولیت بالا برده و عملاً سودآوری شرکت‌ها را با چالش مواجه کرده است.

• هوش مصنوعی و چالش امنیت سایبری: ظهور فناوری‌های نوینی همچون هوش مصنوعی (AI)[10] و دارایی‌های دیجیتال[11]، در عین حال که نویدبخش بهره‌وری است، ریسک‌های سایبری جدید و پیچیده‌ای را به صنعت تحمیل کرده است. این تحولات نه تنها راهبرد‌های سرمایه‌گذاری، بلکه ماهیت ریسک‌های مسئولیت تجاری[12] را نیز تغییر داده‌اند که مستلزم بازنگری در مدل‌های ارزیابی ریسک بیمه‌گران است.

• معمای ریسک‌های اقلیمی: اگرچه بسیاری از نهادهای ناظر، ریسک‌های اقلیمیرا در کوتاه‌مدت تحت کنترل می‌بینند، اما چالش‌های جدی در زمینه دسترسی به داده‌های دقیق و ضعف در مدل‌سازی این ریسک‌ها وجود دارد. شکاف‌های موجود در چارچوب‌های نظارتی، مانع از آن شده است که صنعت بیمه بتواند اثرات بلندمدت اقلیمی را به درستی در محاسبات مالی خود بگنجاند.

جمع‌بندی

گزارش جامع و نهایی بازار جهانی بیمه که در دسامبر ۲۰۲۶ (دی‌ماه ۱۴۰۵) منتشر خواهد شد، با تحلیل دقیق‌تر شاخص‌های سیستماتیک و مقایسه تطبیقی با صنعت بانکداری، نقشه‌راه کامل‌تری برای ناظران بیمه ترسیم خواهد کرد. پیام اصلی گزارش میان‌دوره‌ای حاضر، آن است که علی‌رغم تاب‌آوری صنعت در برابر شوک‌های فعلی، ساختار نظارتی باید برای مقابله با ریسک‌های نوظهور، به‌ویژه در حوزه‌های فناورانه و اقلیمی، چابک‌تر و مجهزتر به داده‌های دقیق عمل کند. موفقیت صنعت بیمه در ماه‌های پیش‌رو، در گرو درک عمیق‌تر از ارتباطات متقابل میان ریسک‌های مالی، ژئوپلیتیکی و فناوری خواهد بود.

برای مطالعه گزارش کامل «میان‌دوره‌ای بازار جهانی بیمه در سال ۲۰۲۶» روی این لینک کلیک نمایید.