گزارش تحلیلی شرکت خدمات حرفه‌ای مارش[1]  با عنوان «بررسی جامع بازار بیمه هوانوردی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶»[2]، با تکیه بر داده‌های تجمیعی و تحلیل‌های ریسک بیمه‌گری، وضعیت بازار بیمه هوایی و فضایی را در شرایط متغیر اقتصادی و ژئوپلیتیکی کنونی تبیین می‌کند. نیمه نخست سال ۲۰۲۶ مؤید یک واقعیت آشکار در بازار بیمه هوانوردی است: اگرچه ظرفیت سرمایه و پوشش بیمه‌ای همچنان در دسترس است، اما تخصیص آن با گزینش‌گری و احتیاط دوچندان بیمه‌گران همراه شده است. بیمه‌گران در این دوره با چالش‌هایی نظیر افزایش هزینه خسارت‌ها، تورم نرخ تعمیر و جایگزینی قطعات، پدیده «تورم اجتماعی»[3] و مطالبات کلان قضایی، اختلال در زنجیره تأمین و نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک دست‌وپنجه نرم می‌کنند. برآیند این متغیرها، پدیدار شدن بازاری چندلایه است که در آن، کیفیت ساختار ریسک، سوابق خسارت و استراتژی متقاعدکننده در فرایند تمدید بیمه‌نامه، بیش از هر عامل دیگری سرنوشت نرخ‌گذاری و پذیرش ریسک را تعیین می‌کند.

۱. مقدمه

گزارش شرکت مارش در حالی منتشر می‌شود که بازار بیمه هوانوردی، پس از پشت سر گذاشتن تحولات پرشتاب سال ۲۰۲۵، وارد فاز انضباط مالی و بازتنظیم فنی نرخ‌ها شده است. در نیمه اول سال ۲۰۲۶، تمرکز بیمه‌گران اتکایی و مستقیم بر «کفایت نرخ حق‌بیمه»[4] و تضمین «سودآوری بلندمدت عملیات بیمه‌گری»[5] متمرکز بوده است. اگرچه رقابت در بخش‌هایی از بازار برای ناوگان‌ها با ریسک استاندارد ادامه دارد، اما بررسی‌های فنی در خصوص پرونده‌ها با شدت خسارت بالا و پرونده‌ها با پیچیدگی عملیاتی، به‌شدت سخت‌گیرانه شده است. بازار ریسک‌های جنگ و آشوب‌های هوانوردی با اتکا به ظرفیت باثبات و بهبود شفافیت در گزارش‌گری تجمیع ریسک‌ها، شرایط پایدارتری را تجربه کرده است؛ در حالی که در بخش هوافضا[6] و هوانوردی عمومی (غیرتجاری)، پایداری شرایط مشروط به انعطاف‌پذیری عملیاتی و انضباط حاکمیت شرکتی بیمه‌گزاران است. پیام محوری گزارش این است که موفقیت در فرایند تمدید و مذاکرات پوشش اتکایی، نیازمند «آمادگی زودهنگام»، «ارائه داده‌های شفاف و مبتنی بر بیم‌سنجی» و «اثبات بلوغ مدیریت ریسک» از سوی خطوط هوایی و فعالان این صنعت است.

۲. نکات کلیدی و تحولات بازار

بر اساس ارزیابی‌های فنی و آماری گزارش مارش، تحولات محوری بخش‌های مختلف بازار بیمه هوانوردی در نیمه نخست ۲۰۲۶ عبارتند از:

• بخش خطوط هوایی: در این بخش، عدم توازن میان خسارت‌های پرداختی سال‌های گذشته و حق‌بیمه‌های دریافتی، بیمه‌گران را به سمت افزایش انتخابی نرخ‌ها و انقباض شرایط سوق داده است. بر اساس آمار پورتفوی جهانی مارش تا به امروز، میانگین تغییرات حق‌بیمه ناخالص لیدِ بازار[7]، معادل مثبت ۰۱/۵  درصد و میانگین تغییر خالص نرخ بیمه[8] مثبت ۶۱/۴ درصد بوده است، درحالی‌که میزان تغییر در شرایط ریسک[9]  تنها مثبت ۳۸/۰ درصد رشد داشته است؛ آماری که صراحتاً نشان می‌دهد رشد حق‌بیمه‌ها ناشی از تعدیل و سخت‌گیری در نرخ‌گذاری فنی است، نه توسعه فیزیکی ناوگان‌ها.

• روند خسارت‌ها (بدنه، قطعات یدکی و مسئولیت): وقوع رویدادهای پرخسارت و زنجیره‌ای در سال ۲۰۲۵ چشم‌انداز خسارت محتمل حداکثری (MPL)[10] را دگرگون ساخته است. افزون بر این، «خسارت‌های فرسایشی و روزمره» به‌واسطه ورود هواپیماها و موتورهای نسل جدید با قطعات گران‌قیمت کامپوزیتی و کمبود قطعات یدکی با جهش هزینه‌ای ساختاری مواجه شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که خسارت‌های انفرادی، بالاتر از آستانه سنتی ۱۰ میلیون دلار افزایش چشمگیری یافته است.

• بیمه ریسک‌های جنگ و تروریسم[11]: با وجود تداوم تنش‌های ژئوپلیتیک منطقه‌ای، این شاخه به سبب مدیریت دقیق ظرفیت‌های تجمعی و گزارش‌دهی شفاف‌تر، ثبات نسبی و نرخ‌گذاری همگنی را در نیمه اول سال تجربه کرده است.

• بازار صنایع هوافضا: شرایط عمومی آن، باثبات اما کاملاً «مشروط» است؛ بیمه‌گران تمایل خود را برای تخصیص ظرفیت به شرکت‌هایی معطوف کرده‌اند که تاب‌آوری ساختاری، انطباق دقیق مقرراتی و شفافیت فرایندی خود را به اثبات رسانده باشند.

• هوانوردی عمومی[12]: رقابت بالا میان بیمه‌گران همچنان شرایط مطلوبی را از حیث قیمت برای خریداران رقم زده است، گرچه ابهامات بنیادین درباره پایداری اقتصادی این سطح از نرخ‌ها در بلندمدت تداوم دارد.

۳. اهمیت و پیامدها

• شکاف ساختاری در توزیع ظرفیت: تخصیص ظرفیت بیمه‌گری اکنون به‌شدت تفکیک‌شده است. در حالی که ناوگان‌های منطقه‌ای باریک‌پیکر با کارنامه خسارت پاک، با مازاد ظرفیت و شرایط انعطاف‌پذیر روبه‌رو هستند، شرکت‌های هواپیمایی دارای ناوگان پهن‌پیکر پرارزش یا سوابق خسارت، در مذاکرات با بیمه‌گران اصلی بازار و بازارهای دنباله‌رو[13] با چالش‌های فنی و محدودیت‌های جدی مواجه‌ هستند.

• چالش مضاعف ریسک‌های مستقر در آمریکا: ریسک‌های هوانوردی بازار ایالات متحده به‌طور محسوسی سخت‌تر تجدید می‌شوند. این دشواری ناشی از پدیده تورم اجتماعی، صدور آرای سنگین غرامت توسط هیئت‌های منصفه و فراوانی حوادث سال ۲۰۲۵ در این منطقه است که موجب انقباض جدی اشتای ریسک‌پذیری بیمه‌گران شده است.

• ارزیابی سودآوری در افق‌های زمانی بلندمدت: محدودیت ظرفیت آشیانه‌های تعمیراتی، تورم قیمت قطعات و تأخیر در تسویه پرونده‌ها باعث طولانی‌تر شدن دوره فرسودگی و باز ماندن پرونده‌های خسارت سال‌های گذشته شده است. به همین دلیل، بیمه‌گران ارزیابی‌های خود را از افق سالانه به چرخه‌های سودآوری ۳، ۵ و ۱۰ ساله گسترش داده‌اند.

۴. جمع‌بندی

گزارش نیمه نخست ۲۰۲۶ مارش نشان می‌دهد که دوران اتکای صِرف به سازوکار بازار سنتی به پایان رسیده است؛ هدایت موفق فرایند تمدید بیمه‌نامه‌های هوانوردی اکنون نیازمند تغییر رویکرد خریداران بیمه است. سازمان‌ها و خطوط هوایی برای تضمین ثبات مالی و دسترسی به ظرفیت‌های رقابتی اتکایی، باید پیش از موعد وارد تعامل با بازار شوند، شواهد عینی از ارتقای سیستم‌های ایمنی و مدیریت ریسک ارائه دهند و مذاکرات خود را با داده‌های فنی استوار پشتیبانی کنند. در شرایط متغیر کنونی، «برنامه‌ریزی راهبردی زودهنگام» و «شفافیت حداکثری در تبیین ابعاد ریسک»، تنها مسیر پایدار برای مهار هزینه‌های بیمه‌ای و صیانت از منافع عملیاتی است.

برای مطالعه گزارش کامل «بازار بیمه هوانوردی در نیمه نخست ۲۰۲۶» روی این لینک کلیک نمایید.