باگسترش سریع فناوری و پیدایش ریسک‌های نوظهور، «پژوهش و نوآوری» نقش بنیادین در تولید دانش تخصصی و ارتقای تاب‌آوری صنعت بیمه ایفا می‌کند. این بخش با بررسی مسائل واقعی، به سیاست‌گذاری بهتر و تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کمک می‌کند. در دوره نوین، مأموریت این حوزه از رویکردهای سنتی فراتر رفته و به سمت «پژوهش‌های مسئله‌محور و آینده‌نگر» بازتعریف شده است. رویکردی که هدف آن، پیش‌گامی در پاسخ به نیازهای آتی صنعت و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های اثربخش نهاد ناظر (بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران)، شرکت‌های بیمه و سایر کنشگران بازار است؛ بی‌شک، این دگرگونی زمینه‌ساز اعمال نظارت هوشمند، ارائه خدمات نوین و در نهایت ارتقای ضریب نفوذ بیمه در کشور خواهد بود.
ارکان ساختار پژوهشی: گروه‌های پنج‌گانه تخصصی
مأموریت‌های علمی و تخصصی پژوهشکده در چارچوب ۵ گروه پژوهشی مصوب سامان‌دهی شده‌اند که زنجیره‌ای کامل از تحلیل‌های کلان تا کاربردهای عملیاتی را پوشش می‌دهند:
۱. گروه پژوهشی فناوری‌های نوین بیمه‌ای
هدایت و رصد زیست‌بوم اینشورتک، هوش مصنوعی، تحلیل کلان‌داده‌ها در ارزیابی ریسک، بلاک‌چین، اینترنت اشیاء، تحول دیجیتال در فرایندهای صدور و خسارت، و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای حکمرانی و نظارت هوشمند.
۲. گروه پژوهشی مطالعات اسلامی بیمه
مرجع تنقیح مبانی فقهی و حقوقی، طراحی و بومی‌سازی ابزارهای مالی نوین اسلامی، مدل‌سازی الگوهای تکافل و صکوک بیمه‌ای، و تطبیق ساختارهای نوین بازار بیمه با موازین فقهی و اقتصاد اسلامی.
۳. گروه پژوهشی بیمه‌های اشخاص
تحلیل دینامیک بازار سلامت و درمان تکمیلی پایدار، اکچوئری، بازنشستگی، مدل‌های جدید بیمه‌های عمر و زندگی، ارزیابی تأثیر تحولات جمعیتی و سالمندی بر تعهدات آتی، و ارائه راهکارهای افزایش ضریب نفوذ بیمه‌های فردی.
۴. گروه پژوهشی بیمه‌های اموال و مسئولیت
مدل‌سازی اکچوئری خسارت، مدیریت و پوشش ریسک‌های نوظهور ناشی از حوادث طبیعی و تغییرات اقلیمی، ریسک‌های فاجعه‌بار، بیمه‌های اتکایی، نفت، گاز و انرژی و الگوهای مدرن مسئولیت حرفه‌ای.
۵. گروه پژوهشی عمومی بیمه
سیاست‌پژوهی اقتصادی، اقتصاد بیمه، حقوق و مقررات‌گذاری کارآمد، تحلیل ساختار و رقابت‌پذیری بازار، شاخص‌های کلان ضریب نفوذ و تحلیل نقش صنعت بیمه در پایداری و رشد اقتصاد کلان کشور.
بال‌های نوآوری، فناوری و توسعه اکوسیستم استارتاپی
نوآوری در پژوهشکده بیمه صرفاً یک مفهوم تئوریک نیست، بلکه سازوکاری عملیاتی برای تزریق خلاقیت به بدنه صنعت و خلق ارزش است:
- توسعه زیست‌بوم اینشورتک و ایده‌های نو: بسترسازی جهت جذب ایده‌های نوآورانه نخبگان، حمایت از استارتاپ‌ها، شتاب‌دهنده‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه فناوری‌های مالی و بیمه‌ای و اتصال مستقیم آن‌ها به زنجیره ارزش شرکت‌های بیمه.
- سندباکس رگولاتوری: مشارکت فعال در ایجاد و راهبری محیط‌های آزمون تنظیم‌گری جهت ارزیابی و اعتبارسنجی محصولات، خدمات و الگوهای بیمه‌گری نوآورانه در یک فضای کنترل‌شده، پیش از ورود به بازار تجاری.
- زیرساخت نظارت و خدمات هوشمند: به‌کارگیری الگوریتم‌های هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحلیل داده‌ها در جهت بهینه‌سازی کشف تقلب، نرخ‌گذاری منصفانه، خودکارسازی ارزیابی خسارت و شخصی‌سازی محصولات به‌منظور جلب رضایت و اعتماد عمومی بیمه‌گذاران.
پیوند دانشگاه و صنعت؛ هدایت تحصیلات تکمیلی به سمت مسائل واقعی
پژوهشکده بیمه به‌منظور هم‌افزایی با جامعه نخبگانی کشور و جلوگیری از انجام پژوهش‌های موازی و غیرکاربردی، فرصت حضور دانشجویان و پژوهشگران در صنعت را با سازوکار حمایت از پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها بر پایه «اولویت‌های پژوهشی نیازمحور صنعت» فراهم آورده است:
- هدایت پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و رساله‌های دکتری تخصصی (Ph.D): تعریف موضوعات تقاضامحور در مرزهای دانش بیمه و حمایت مالی، مشاوره‌ای و داده‌ای از دانشجویان مستعد در جهت حل گره‌های عملیاتی بازار بیمه کشور.
- دوره‌های پسادکتری تخصصی بیمه: جذب محققان و دانش‌آموختگان تراز اول دانشگاهی برای راهبری پروژه‌های راهبردی، آینده‌پژوهی و مدل‌سازی چالش‌های پیش‌روی صنعت بیمه.
- تحقیقات کاربردی متصل به شرکت‌ها: هدایت ظرفیت‌های دانشگاهی برای تدوین راهکارهای سفارشیِ رفع نیازهای اختصاصی شرکت‌های بیمه در زمینه بهینه‌سازی پرتفوی، مدیریت ریسک و محصولات جدید.
تمرکززدایی و بیمه‌گری منطقه‌ای
با هدف تمرکززدایی و توجه به تفاوت‌های اقلیمی، جغرافیایی و اقتصادی مناطق کشور، کارگروه‌های استانی تشکیل شده و فعالیت می‌کنند. این کارگروه‌ها با رصد مستقیم ریسک‌ها و ظرفیت‌های منطقه‌ای از جمله خشکسالی، حوادث طبیعی بومی، حمل‌ونقل و ترانزیت مرزی، کشاورزی و مجتمع‌های بزرگ صنعتی، نیازهای هر منطقه را شناسایی می‌کنند و متناسب با آن، مدل‌های اختصاصی بیمه‌گری را پیشنهاد می‌دهند.
انتقال یافته‌ها و توسعه پایدار
خروجی‌های نظام پژوهش و نوآوری با اتصال پویا به ساختارهای آموزشی و ترویجی، به‌سرعت به الگوها، دستورالعمل‌های سیاستی، مقررات پیشنهادی برای نهاد ناظر و استانداردهای حرفه‌ای تبدیل می‌شوند تا پشتوانه‌ای استوار برای تصمیم‌سازی پایدار، ارتقای اعتماد عمومی و تحقق اقتصاد بیمه‌محور در کشور فراهم آورند.